"Bu ürünü 100'e alıyorum, 130'a satıyorum, 30 kâr" — bu hesap basit ve yanlıştır.
Alış fiyatı maliyetin sadece başlangıcıdır. Eksik hesaplanan her kalem, kâr sandığınız rakamı aşındırır.
Maliyete girmesi gerekenler
Nakliye ve navlun. Ürün başına dağıtılmalı. Toplu alımlarda birim başına düşen tutar küçük görünür ama ürün adedi çoksa toplamı yüksektir.
Gümrük ve ithalat masrafları. İthal ürünlerde vergiler, komisyonlar, depolama.
Fire ve bozulma. Aldığınız 100 adedin kaçı satılabilir durumda kalıyor? Yüzde 5 fire varsa, gerçek maliyet yüzde 5 yüksektir.
İade oranı. Bazı ürünlerde iade yüksektir. İade edilen ürünün nakliyesi ve yeniden satılamaması bir maliyettir.
Depolama. Soğuk zincir, özel raf, geniş alan gerektiren ürünler daha pahalıdır.
Vade maliyeti. Peşin alıp vadeli satıyorsanız, o süre boyunca paranız bağlıdır.
Genel giderlerin dağıtımı
Kira, elektrik, maaş — bunlar tek bir ürüne ait değildir ama bir şekilde karşılanmalıdır.
Basit bir yöntem: aylık toplam genel gideri, aylık satış tutarına bölerek bir oran çıkarın. Her satışın bu oranı karşılaması gerektiğini bilin.
Örnek: aylık genel gideriniz cironuzun yüzde 15'i ise, yüzde 20 brüt marjla çalışan bir ürün size yüzde 5 net bırakıyor demektir.
Hizmet işlerinde maliyet
Hizmet satıyorsanız maliyetiniz zamandır. Bir işin kaç saat sürdüğünü bilmiyorsanız kârlılığını da bilemezsiniz.
Basit bir kayıt yeterli: hangi işe kaç saat harcandı. Birkaç ay sonra hangi iş tipinin kazandırdığı netleşir.
Fiyat güncelleme disiplini
Maliyetler değişirken fiyatlar sabit kalırsa marj erir. Özellikle enflasyonlu dönemlerde bu erime hızlıdır.
Sistemde son alış fiyatı tutuluyorsa, güncel maliyetle satış fiyatını karşılaştırmak dakikalar alır. Tutulmuyorsa hiç yapılmaz.
Kendinize sorun: En çok sattığınız ürünün gerçek maliyetini — nakliye, fire ve genel gider dahil — söyleyebiliyor musunuz?